İçeriğe geç
Birgi

Tarihi Yerler / Türbeler

Hızır Paşa Mezarı

740’tan (1339) sonra doğduğu tahmin edilen ve aslen Konyalı olan Celâleddin Hızır (Hacı Paşa), tahsil için Mısır’a giderek Kahire’deki Şeyhûniyye Medresesi’nde ünlü Hanefî fakihi Ekmeleddin el-Bâbertî’den dinî ve aklî ilimleri okumuş, keskin zekâsı ve çalışkanlığı ile hocasının takdirini kazanmıştır. (Taşköprizâde, eş-Şeḳāʾiḳ, s.52). Buradaki başarılarıyla Anadolu’da da ismini duyurmuştur. Kahire’de öğrenciliği sırasında tutulduğu ağır bir hastalık Hacı Paşa’yı tıpla meşgul olmaya sevk etti. Dinî ilim tahsili yanında tıp kitapları okuyarak ve Cemâleddin İbnü’ş-Şevbekî gibi hekimlerin bilgi ve tecrübelerinden istifade ederek kendini tıp sahasında da yetiştirince, Şifâʾü’l-esḳām adlı eserinin mukaddimesinde bizzat belirttiği gibi el-Melikü’l-Mansûr Kalavun Bîmâristânı’nda tabiplik yapmaya başladı. Kadılık görevi yanında Ayasuluk ve Birgi medreselerinde hocalık, sarayda hekimlik yapan Hacı Paşa’nın bir Türk hekimi olarak hükümdardan ve saray erkânından çok itibar gördüğü ve halk tarafından sevildiği muhakkaktır. En büyük eseri olan tefsirini II. Murad’ın tahta çıkışından (824/1421) sonra yazmaya başlayıp ona ithaf ettikten sonra çok sevdiği ilim beldesi Birgi’ye geri döndüğü anlaşılan Hacı Paşa kısa bir müddet sonra burada vefat etmiştir. Ölüm tarihi kesin olarak bilinmemektedir. Hacı Paşa’nın Birgi’de Hıdırlık mevkiinde bulunan mezarının üstüne 1935’te mermerden bir âbide yapılmıştır. Daha çok tıp sahasındaki eserleriyle tanınan Hacı Paşa tefsir, kelâm ve mantık konularında da değerli çalışmalar yapmış, iki Türkçe tıp kitabı dışında kalan eserlerinin tamamını Arapça yazmıştır.

Eserleri:

et-Teʿâlîm fî ʿilmi’ṭ-ṭıb

el-Ferîde fî ẕikri’l-aġẕiyeti’l-müfîde

Şifâʾü’l-esḳām ve devâʾü’l-âlâm

el-Uṣûlü’l-ḫamse

Kitâbü’s-Saʿâde ve’l-iḳbâl

Müntehab-ı Şifâ

Teshîl

Mecmaʿu’l-envâr fî cemîʿi’l-esrâr

Şerḥu Levâmiʿi’l-esrâr fî şerḥi Meṭâliʿi’l-envâr

Şerḥu Ṭavâliʿi’l-envâr fî ʿilmi’l-kelâm